Yapay Zekâ Uyumu ve AB AI Act

AB Yapay Zekâ Yasası, 2 Ağustos 2026 itibarıyla yüksek riskli yapay zekâ sistemleri bakımından tam yürürlüğe girmiştir. Düzenleme ülke dışı etkilidir: AB pazarına ürün veya hizmet sunan Türk şirketleri de kapsam içindedir.

Yeni dönem yalnızca teknik uyumluluğu değil; veri yönetişimi, risk sınıflandırması, şeffaflık, insan gözetimi ve dokümantasyon süreçlerini de zorunlu hâle getirmektedir.

Uygulamada belirleyici olan soru, sorumluluğun kurulup kurulamayacağından çok, sözleşme aşamasında nasıl dağıtıldığıdır. Tedarik sözleşmesinde model performansı, veri kalitesi, insan denetimi ve olay bildirim yükümlülükleri tanımlanmadığında, zarar gerçekleştiğinde tarafların elinde paylaştırılacak bir ölçüt kalmaz.

Sık karşılaşılan kullanım pratikleri

Kurumlarda en sık görülen yapay zekâ kullanım pratikleri ve karşılık gelen hukuki risk kategorileri:

Departman pratiği	Hukuki risk alanı
Müşteri veri tabanının üretken yapay zekâ araçlarına aktarılması	KVKK m. 12 ihlali · yurt dışına veri aktarımı
İnsan kaynakları süreçlerinde yapay zekâ tabanlı aday değerlendirmesi	AB AI Act Ek III · yüksek riskli sistem yükümlülükleri
Sözleşmelerin ve gizli ticari belgelerin yapay zekâ analizine sunulması	Ticari sır ihlali · sözleşmesel gizlilik yükümlülüğü
Kapalı kaynak kodun yapay zekâ geliştirme araçlarına aktarılması	Fikrî mülkiyet · lisans ihlali · rekabet hukuku
Görüşme kayıtlarının yapay zekâ transkripsiyon servislerine işlenmesi	KVKK m. 12 · açık rıza eksikliği · sözleşmesel sorumluluk

İdari para cezası üst sınırları

İhlal	Üst sınır
KVKK — veri güvenliği ihlali (m. 12)	17.092.242 TL (2026)
KVKK — aydınlatma yükümlülüğü ihlali	1.709.200 TL (2026)
AB AI Act — yasaklanmış uygulamalar (m. 5)	35.000.000 € veya küresel cironun yüzde 7’si
AB AI Act — yüksek riskli sistem ihlali	15.000.000 € veya küresel cironun yüzde 3’ü

Kurul kararlarında, çalışanın sehven yaptığı veri paylaşımı dâhil nihai sorumluluk veri sorumlusu sıfatıyla şirkete aittir; çalışan eğitimi tek başına savunma teşkil etmez.

Çalışma konuları

• Yapay zekâ sistem envanteri ve Ek III uyumlu risk sınıflandırması
• Kabul edilebilir kullanım politikası ve araç izin düzeni
• Veri sınıflandırma kuralları ve onay matrisi
• Yapay zekâ tedarik ve geliştirme sözleşmeleri
• Tedarikçi ve müşteri sözleşmelerinde yapay zekâ sorumluluk klozları
• Algoritmik şeffaflık ve insan gözetimi yükümlülükleri
• Yapay zekâ destekli ürünlerin kullanımından doğan hukuki sorumluluk
• İhlal bildirim protokolü ve olay müdahale planı
• AB AI Act m. 4 kapsamında yapay zekâ okuryazarlığı programı